Bộ Giáo dục và Đào tạo đề xuất phạt từ 10 triệu đến 20 triệu đồng với cơ sở mầm non tổ chức cho trẻ học trước chương trình lớp 1, nhưng dự thảo chưa định nghĩa cụ thể hành vi nào bị coi là vi phạm.

Dự thảo Nghị định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực giáo dục do Bộ GD&ĐT chủ trì xây dựng đưa ra mức phạt nói trên đối với cả hành vi dạy kiến thức vượt quá yêu cầu của Chương trình giáo dục mầm non. Ngay sau khi thông tin được công bố, nhiều chuyên gia giáo dục cho rằng cần làm rõ khái niệm “dạy trước chương trình lớp 1” để tránh lúng túng khi thi hành trên thực tế.

Tiến sĩ Nguyễn Diệu Hương, Chủ tịch HĐQT Công ty CP Tập đoàn Giáo dục Qibi, cho biết bà đã gửi góp ý đến Bộ GD&ĐT ngày 29/6, trong đó bày tỏ ủng hộ chủ trương bảo vệ trẻ khỏi áp lực học sớm, nhưng chỉ ra rằng dự thảo hiện chưa trả lời được câu hỏi cốt lõi: dạy trước chương trình là dạy theo sách giáo khoa lớp 1, hay chỉ cần trẻ đạt năng lực đọc, viết, tính toán tương đương học sinh lớp 1 cũng đã bị coi là vi phạm? Đây là khoảng trống dẫn đến nguy cơ mỗi địa phương, mỗi đoàn thanh tra hiểu theo một cách khác nhau.

TS Hương chỉ ra sự chênh lệch cụ thể giữa hai khái niệm dễ bị đánh đồng: “học trước chương trình” và “phát triển năng lực”. Theo bà, nhiều mô hình giáo dục hiện đại tổ chức hoạt động học thông qua trò chơi, trải nghiệm và giáo cụ trực quan, trong môi trường đó trẻ có thể tự đọc câu chuyện ngắn, nhận biết chữ hoặc thực hiện phép tính đơn giản mà không phải do bị ép học theo chuẩn tiểu học. Bà kiến nghị Bộ GD&ĐT chỉ xử lý các trường hợp dạy đúng nội dung chương trình tiểu học, luyện chữ, luyện toán, kiểm tra theo yêu cầu lớp 1 hoặc gây áp lực học tập cho trẻ; đồng thời ban hành định nghĩa chính thức và bộ tiêu chí nhận diện hành vi vi phạm.

Thạc sĩ, chuyên gia tâm lý giáo dục Nguyễn Mai Duyên, người có nhiều năm tư vấn về quản trị giáo dục mầm non, đặt ra một ranh giới khác cần được ghi rõ trong dự thảo: sự khác nhau giữa “chuẩn bị vào lớp 1” và “học trước lớp 1”. Theo bà, dạy trước chương trình là tổ chức cho trẻ học theo sách giáo khoa, hoàn thành chuẩn kiến thức hoặc bị kiểm tra, đánh giá theo chuẩn học sinh tiểu học; còn chuẩn bị vào lớp 1 là giúp trẻ hình thành năng lực nền tảng về ngôn ngữ, giao tiếp, vận động tinh và tâm thế tích cực khi bước vào môi trường học tập mới.

Bà Duyên dẫn Quyết định số 4222/QĐ-BGDĐT ban hành Bộ chuẩn phát triển trẻ em 5 tuổi, trong đó chính Bộ GD&ĐT xác định trẻ 5 tuổi cần “sẵn sàng cho việc học đọc, học viết”, bao gồm yêu thích sách, nhận biết chữ cái tiếng Việt, bắt chước hành vi viết. Điều đó cho thấy chính văn bản của Bộ đã xác định việc chuẩn bị năng lực là mục tiêu của giáo dục mầm non, không phải hành vi vi phạm.

Trẻ mầm non học tập trong lớp, chuẩn bị nền tảng kỹ năng trước khi vào bậc tiểu học. (Ảnh minh họa: MUC)

Nếu ranh giới này không được diễn giải rõ, hậu quả có thể diễn ra theo hai chiều trái ngược: giáo viên e ngại tổ chức các hoạt động phát triển ngôn ngữ vì sợ bị xử phạt, trong khi một số cơ sở khác lại lợi dụng khái niệm “chuẩn bị vào lớp 1” để che đậy việc dạy trước chương trình. Bà Duyên kiến nghị dự thảo cần liệt kê cụ thể những hoạt động như phát triển ngôn ngữ, làm quen chữ cái, tiền đọc – tiền viết sẽ không bị coi là vi phạm, với điều kiện không thay thế chương trình lớp 1, không dạy theo mô hình tiểu học, không kiểm tra theo chuẩn lớp 1 và không gây áp lực học tập cho trẻ.

Khoảng cách giữa mục tiêu chính sách và ngôn ngữ pháp lý trong dự thảo hiện nay chính là điểm cần được khép lại trước khi nghị định có hiệu lực.

Đỗ Vân (tổng hợp)

Từ Khóa: