Tehran, tháng 1/2026, Các cuộc biểu tình lan rộng tại Iran đang làm lộ rõ sự đứt gãy ngày càng sâu sắc giữa thế hệ trẻ và hệ tư tưởng của Cộng hòa Hồi giáo, khi những khẩu hiệu cách mạng từng định hình chế độ dần mất ý nghĩa trong đời sống hiện đại.

Thế hệ dưới 30 tuổi trở thành trung tâm bất ổn

Với gần một nửa dân số Iran dưới 30 tuổi, thế hệ trẻ đang nổi lên như lực lượng trung tâm của các cuộc biểu tình hiện nay. Khác với các thế hệ trước, họ không có ký ức trực tiếp về Cách mạng Hồi giáo 1979 và không còn gắn bó cảm xúc với những khẩu hiệu từng mang lại tính chính danh cho chế độ giáo sĩ.

Tình trạng thất nghiệp kéo dài, chi phí sinh hoạt leo thang và đồng rial liên tục mất giá khiến nhiều thanh niên có học vấn rơi vào trạng thái bế tắc. Trong mắt họ, lời kêu gọi “hy sinh vì cách mạng” không còn thuyết phục khi triển vọng việc làm mờ mịt và cơ hội hòa nhập với thế giới bị hạn chế bởi trừng phạt và cô lập quốc tế.

Từ hijab đến chính sách đối ngoại: phản kháng thay đổi hình thức

Nếu phong trào Mahsa Amini năm 2022–2023 xoay quanh hijab và quyền phụ nữ, làn sóng biểu tình hiện tại phản ánh sự phản kháng rộng hơn đối với cách nhà nước kiểm soát đời sống cá nhân và ưu tiên nguồn lực. Nhiều người trẻ công khai chất vấn việc Tehran tiếp tục đầu tư vào chương trình hạt nhân và hỗ trợ các lực lượng vũ trang khu vực trong khi kinh tế trong nước suy kiệt.

Các khẩu hiệu xuất hiện trên đường phố cho thấy sự chuyển dịch rõ rệt từ yêu cầu cải cách sang đòi hỏi thay đổi căn bản. Đối với nhiều người trẻ, vấn đề không còn là sửa chữa một vài chính sách, mà là mô hình cai trị dựa trên quyền lực tôn giáo đã lỗi thời với xã hội hiện đại.

Khoảng cách thế hệ ngày càng khó hàn gắn

Giới phân tích cho rằng khoảng cách thế hệ tại Iran đã vượt qua ngưỡng có thể giải quyết bằng các nhượng bộ kỹ thuật. Trong kỷ nguyên mạng xã hội, người trẻ Iran tiếp cận trực tiếp lối sống và cơ hội bên ngoài, từ đó so sánh với thực tế trong nước và ngày càng cảm thấy bị tước đoạt tương lai.

Khi niềm tin vào hệ tư tưởng suy yếu, mọi nỗ lực đàn áp hoặc đối thoại nửa vời có nguy cơ chỉ làm gia tăng cảm giác xa cách. Điều này khiến bất ổn xã hội tại Iran mang tính cấu trúc dài hạn, thay vì chỉ là một đợt phản ứng ngắn hạn trước khủng hoảng kinh tế.

Theo: Khai Mở

Từ Khóa: