ANKARA – Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố dỡ bỏ lệnh trừng phạt đối với Thổ Nhĩ Kỳ trong chuyến công du dự Hội nghị thượng đỉnh NATO, đồng thời để ngỏ khả năng nối lại thương vụ bán tiêm kích F-35 cho Ankara.

Ngày 08/7, Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ Recep Tayyip Erdogan ra tận sân bay đón ông Trump, mở đầu hai ngày hội nghị mà giới ngoại giao xem thách thức lớn nhất đối với Ankara là mời được ông Trump tham dự. Ông Trump cho biết sẽ dỡ các lệnh trừng phạt mà chính ông áp đặt với Thổ Nhĩ Kỳ từ nhiệm kỳ đầu, cách đây sáu năm, khi quan hệ song phương đang ở giai đoạn căng thẳng nhất.

Trong suốt hai ngày hội nghị, ông Trump nhiều lần dành lời khen cho ông Erdogan, cho biết sẵn sàng bán tiêm kích F-35 cho Thổ Nhĩ Kỳ dù sau đó nói rằng chưa đưa ra quyết định cuối cùng. Hai nhà lãnh đạo nhiều lần mỉm cười, trò chuyện, ôm nhau và giao tiếp qua phiên dịch.

Ông Trump từ lâu cho rằng các đồng minh NATO chưa chia sẻ đầy đủ gánh nặng quốc phòng, và tuyên bố lần này ông chỉ tham dự hội nghị vì ông Erdogan. Bản thân điều đó được nhiều nhà ngoại giao xem là một thành công, mở ra cơ hội để Thổ Nhĩ Kỳ nâng cao vị thế trong NATO và giải quyết những bất đồng kéo dài với Washington.

“Việc Tổng thống Trump nhấn mạnh tầm quan trọng mà ông ấy dành cho cá nhân tôi và tình bạn giữa chúng tôi là rất có ý nghĩa. Tôi xin cảm ơn người bạn thân thiết của mình một lần nữa”, ông Erdogan phát biểu khi hội nghị kết thúc.

Một ngày sau cuộc gặp song phương với ông Erdogan, ông Trump khiến hội nghị rơi vào không khí căng thẳng khi tuyên bố giảm quan hệ thương mại với Tây Ban Nha và nhắc lại ý muốn giành quyền kiểm soát Greenland. Sau đó, ông khẳng định cuộc họp giữa các nhà lãnh đạo diễn ra trong bầu không khí “đầy tình hữu nghị” và “rất đoàn kết”, phần nào giúp trấn an liên minh.

Ngồi cạnh Tổng thư ký NATO Mark Rutte, ông Trump công khai bảo vệ ông Erdogan trước những chỉ trích gay gắt từ Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu, người trước đó công khai thúc giục Mỹ không bán tiêm kích F-35 cho Ankara.

Trước báo giới, ông Trump tuyên bố sẽ dỡ các lệnh trừng phạt Thổ Nhĩ Kỳ áp dụng từ khi nước này mua hệ thống phòng không S-400 của Nga năm 2019, đồng thời phát tín hiệu sẵn sàng nối lại thương vụ bán tiêm kích F-35 vốn bị đình chỉ do các lệnh trừng phạt và quy định của luật Mỹ. Ankara đã theo đuổi mục tiêu này trong nhiều năm, trong khi vẫn bảo vệ quyết định mua S-400, dù điều này gây mất lòng tin giữa các thành viên NATO.

Những tiến triển này xuất hiện chỉ vài tuần sau khi tòa án Mỹ khép lại vụ án hình sự kéo dài nhiều năm nhằm vào ngân hàng quốc doanh Halkbank của Thổ Nhĩ Kỳ, vụ việc mà ông Erdogan cho là không công bằng. Những diễn biến này cũng có thể giúp ông Erdogan, người đã lãnh đạo Thổ Nhĩ Kỳ suốt 23 năm, củng cố vị thế trong nước, trong bối cảnh các cuộc thăm dò cho thấy uy tín của ông đang chịu sức ép vì chiến dịch nhằm vào đảng đối lập lớn nhất.

Cựu Tổng thống Joe Biden trước đây thường giữ khoảng cách với ông Erdogan, chủ yếu vì vấn đề nhân quyền tại Thổ Nhĩ Kỳ. Tuy nhiên, từ đó đến nay, các nước phương Tây tương đối im lặng về vấn đề này, khi Thổ Nhĩ Kỳ nổi lên trở thành một cường quốc công nghiệp quốc phòng và là lá chắn quan trọng chống lại Nga ở sườn đông nam của NATO.

Sức mạnh quân sự của Thổ Nhĩ Kỳ cũng được phô diễn khi ông Trump đến cung điện tổng thống gồm 1.100 phòng ở Ankara. Ông được chào đón bởi 100 kỵ sĩ cùng đội danh dự trong trang phục mô phỏng binh sĩ Ottoman cổ đại, trong khi các máy bay chiến đấu của Thổ Nhĩ Kỳ bay qua bầu trời, tạo nên những dải khói đỏ, trắng và xanh.

Vũ Dung (tổng hợp)

Từ Khóa: