TP HCM – Chỉ trong ba ngày, hoạt động cất, hạ cánh tại Tân Sơn Nhất nhiều lần bị gián đoạn bởi UAV và diều xâm nhập vùng trời, cho thấy khoảng trống trong kiểm soát vật thể bay nhỏ giữa đô thị.

Tối 11/8, sân bay Tân Sơn Nhất hai lần dừng cất, hạ cánh sau khi tổ lái báo cáo UAV xuất hiện trong vùng trời cấm, ảnh hưởng 73 chuyến bay. Tối 13/8, vật thể nghi là UAV lại được phát hiện gần cầu Tham Lương rồi xuất hiện tại phường Tây Thạnh, khiến khoảng 12-21 chuyến bay bị ảnh hưởng tùy thời điểm công bố.

Vật thể sau đó được xác định là ba con diều lớn gắn đèn chớp, thả từ bãi đất trống trong Khu công nghiệp Tân Bình và bay tới khoảng 400m. Một chuyến bay phải chuyển hướng hạ cánh xuống Cam Ranh, một số chuyến bay chờ trên không hoặc chưa thể cất cánh; công an địa phương đã mời ba người liên quan lên làm việc.

Thượng tá Tạ Đình Chiến trình bày về nguy cơ UAV ảnh hưởng hoạt động bay tại Tân Sơn Nhất. (Ảnh minh họa: MUC)

Ông Mai Mạnh Hùng, Trưởng phòng Quản lý hoạt động bay, Cục Hàng không Việt Nam, cho biết sân bay trung bình có khoảng 42 lượt cất, hạ cánh mỗi giờ, cao điểm còn dày đặc hơn. Trong điều kiện đó, một vật thể lạ cũng đủ khiến hệ thống phải dừng để bảo đảm an toàn.

Bài toán kiểm soát vật thể nhỏ giữa vùng đô thị dày đặc

Tân Sơn Nhất được xây dựng từ năm 1930, khi khu vực này còn là vùng ngoại ô làng Tân Sơn Nhứt, Gia Định. Hiện sân bay có công suất 50 triệu khách mỗi năm, phục vụ 700-800 chuyến bay đi và đến mỗi ngày, có thể vượt 1.000 chuyến vào cao điểm lễ Tết.

Sự phát triển của TP HCM khiến sân bay nằm giữa khu dân cư, nhà cao tầng và những tuyến đường có mật độ xây dựng lớn như Trường Sơn, Phổ Quang, Cộng Hòa và Hoàng Văn Thụ. Vùng cấm và hạn chế bay dài 40km, rộng 16km, lấy khu vực giữa đường băng làm tâm.

Trong khi phạm vi bảo vệ rộng, việc nhận diện UAV vẫn phụ thuộc nhiều vào quan sát bằng mắt thường và ống nhòm từ các đài vọng. Hệ thống kiểm soát không lưu hiện chưa có thiết bị tự động chuyên dụng để nhận diện loại vật thể này.

Nhà cửa san sát bao quanh sân bay Tân Sơn Nhất, cho thấy mật độ đô thị cao quanh khu vực. (Ảnh minh họa: MUC)

Thượng tá Tạ Đình Chiến, Phó tham mưu trưởng Sư đoàn 367, cho biết nhà cao tầng có thể khiến hệ thống quang học mất dấu UAV khi thiết bị bay khuất sau công trình. Những thiết bị chỉ nặng vài trăm gram cũng có thể phản xạ radar yếu và bị nhầm với chim.

Chiếc diều xuất hiện tối 13/8 là ví dụ cụ thể. Diều có khung thép rộng gần 4m², được kéo bằng dây thừng nối với bộ tời trên ôtô, bay ở độ cao khoảng 400m và cách đường cất cánh khoảng 3km.

PGS.TS Nguyễn Thiện Tống, nguyên chủ nhiệm bộ môn Kỹ thuật hàng không, Đại học Bách khoa TP HCM, cho biết một số sân bay tại Anh, Đức và Singapore đã đầu tư hệ thống kết hợp radar, cảm biến tần số vô tuyến, hồng ngoại, quang học và AI để phát hiện thiết bị bay nhỏ.

Sư đoàn 367 đã bổ sung hai radar tầm thấp, hệ thống quang ảnh nhiệt và lập tổ chế áp UAV ở khu vực cất, hạ cánh. Cục Hàng không Việt Nam cũng tính lập tổ công tác chuyên trách, đề xuất đầu tư hệ thống phát hiện, cảnh báo và chế áp UAV cùng việc siết chế tài đối với hành vi vi phạm.

Vấn đề không còn nằm ở việc một chiếc UAV hay diều có giá trị bao nhiêu. Với mật độ khai thác hàng không của Tân Sơn Nhất, một vật thể nhỏ cũng có thể buộc cả hệ thống phải dừng lại.

Vũ Hiếu (tổng hợp)

Từ Khóa: