Nam giới tại Việt Nam có nguy cơ mắc ung thư vòm họng cao gấp hơn hai lần nữ giới do thuốc lá, rượu bia và tình trạng nhiễm virus HPV kéo dài, trong khi vaccine Gardasil 9 được xem là biện pháp phòng ngừa hiệu quả.
- Đường dây 17 công ty ma bán hóa đơn khống hơn 2.000 tỷ đồng tại Đà Nẵng
- Cán bộ kiểm dịch nhận hối lộ, tiếp tay đường dây buôn lậu 1.000 tỷ đồng
- Nữ sinh Đại học Vinh vượt qua sự rụt rè để bước tới Chung khảo Hoa hậu
Theo dữ liệu Globocan 2012, hơn 68.000 ca ung thư vòm họng được ghi nhận tại khu vực Đông Nam Á, trong đó nam giới chiếm khoảng 71%, cao gấp 2,5 lần nữ giới. Nguyên nhân chính đến từ thói quen hút thuốc, uống rượu bia, vệ sinh răng miệng kém và khoảng 70% ca bệnh có liên quan virus HPV, loại virus mà nam giới đào thải chậm hơn nữ và hiện chưa có xét nghiệm tầm soát riêng.
Nhiều người vẫn cho rằng ung thư vòm họng là bệnh hiếm gặp và ít liên quan tới giới tính. Trên thực tế, ngoài rượu bia, thuốc lá, vệ sinh răng miệng kém và virus Epstein-Barr, khoảng 70% ca bệnh có liên quan virus HPV, còn nam giới lại có tỷ lệ nhiễm HPV đường miệng cao hơn nữ giới.
Khả năng đào thải virus ở nam cũng chậm hơn, trong khi hiện chưa có xét nghiệm tầm soát HPV dành riêng cho nam giới. Đây là khoảng trống khiến nguy cơ mắc bệnh ở nam giới duy trì ở mức cao mà không được kiểm soát sớm.
Ung thư vòm họng cũng là bệnh thường được phát hiện muộn, do triệu chứng dễ bị nhầm với viêm họng hoặc viêm xoang thông thường. Có tới 70% bệnh nhân chỉ được chẩn đoán khi bệnh đã ở giai đoạn muộn, khiến việc điều trị khó khăn hơn và rút ngắn thời gian sống.
Số ca mắc và tử vong do ung thư hầu họng nói riêng, cũng như ung thư nói chung, đang tiếp tục tăng. Tuy nhiên các nghiên cứu cho thấy khoảng 50% số ca ung thư, bao gồm ung thư hầu họng, có thể phòng ngừa được nhờ lối sống lành mạnh, vận động đều đặn, không hút thuốc, hạn chế rượu bia và tiêm vaccine sớm.
Vaccine Gardasil 9 hiện được xem là biện pháp giúp giảm nguy cơ ung thư hầu họng liên quan HPV ở nam giới. Một nghiên cứu công bố trên thư viện Y khoa Mỹ, theo dõi giai đoạn 2001-2018, ghi nhận tỷ lệ ung thư liên quan HPV ở nhóm người trẻ đã tiêm vaccine thấp hơn so với giai đoạn trước khi vaccine được sử dụng.
Tại Việt Nam, vaccine Gardasil 9 phòng 9 type HPV nguy cơ cao gây ung thư, trong đó có các type 16, 18, 31, 33, 45, 52, 58, cùng hai type 6 và 11 gây sùi mào gà. Vaccine được chỉ định cho cả nam và nữ từ 9-45 tuổi, với hiệu quả bảo vệ hơn 90%.
Với người đã nhiễm một type HPV, việc tiêm vaccine vẫn có giá trị bảo vệ những type virus chưa nhiễm và ngăn nguy cơ tái nhiễm sau khi cơ thể đào thải virus. Ông Võ Hữu Thanh, 42 tuổi, ở Lào Cai, vẫn thuộc độ tuổi được chỉ định tiêm vaccine HPV, với lịch tiêm ba mũi trong sáu tháng.
Để giảm nguy cơ mắc bệnh, nam giới được khuyến cáo không hút thuốc, hạn chế rượu bia, vệ sinh răng miệng sạch sẽ, ăn uống đủ chất và quan hệ tình dục an toàn để tránh lây nhiễm HPV. Bên cạnh đó, việc tầm soát ung thư định kỳ và đi khám ngay khi có dấu hiệu bất thường vẫn là biện pháp cần thiết, trong bối cảnh nam giới hiện chưa có công cụ xét nghiệm HPV riêng.
Phạm Mai (tổng hợp)