Hai chiếc sập đá nguyên khối từ thế kỷ mười bảy tại vùng đất cố đô mang họa tiết rồng mọc tay người. Đây là một bí ẩn sâu xa chưa có lời giải.
- Hiến máu tình nguyện: Quảng Ngãi chủ động nguồn máu cứu người bệnh
- Thừa Thiên Huế: Điều tra vụ nam sinh lớp 7 bị hành hung tại tiệm tạp hóa Mỹ Thượng
- 3 điều cổ nhân xem trọng trong giáo dục truyền thống
Sau khi dẹp loạn mười hai sứ quân, Đinh Bộ Lĩnh lập ra nước Đại Cồ Việt và chọn vùng đất cố đô làm trung tâm chính trị. Triều đại nhà Tiền Lê tiếp nối sau đó vẫn duy trì hoạt động tại kinh đô này; trước khi nhà Lý dời đô. Để ghi nhớ giai đoạn chuyển giao quan trọng, người dân địa phương đã lập đền thờ ngay nền cung điện cũ nhằm lưu giữ dấu ấn quá khứ.
Cặp long sàng mang những họa tiết nhân hóa kỳ lạ chưa lời giải
Điểm khác biệt và thu hút nhất của chiếc sập đá thứ nhất nằm ở các họa tiết nhân hóa độc đáo. Hai chân trước của con rồng mang hình dáng hai cánh tay người đang nắm chặt lấy sừng và bờm một cách dứt khoát. Ở phía sau, chân rồng cũng được tạo hình thành cánh tay đang túm lấy râu; tạo nên vẻ uy quyền xen lẫn nét huyền bí nơi không gian thanh tịnh.
Chiếc sập thứ hai nằm sát thềm bái đường lại mang một thiết kế tổng thể hài hòa khác, được ghép từ chín khối đá phần đế. Hình rồng trên mặt sập này uốn lượn; phần đầu vươn cao hướng về phía đông; ba trong bốn chân rồng mang hình dáng cánh tay người đang bấu chặt lấy vây và sừng; khiến cho toàn bộ phần thân rồng bị vặn xoắn và ngửa bụng lên trên.
Đại diện khu di tích cho biết chi tiết những cánh tay người mọc ra từ thân rồng đến tận ngày nay vẫn là một chi tiết kỳ lạ chưa có lời giải đáp chính thức. Cách tạo tác các chi rồng thành bàn tay người này được xem là cực kỳ hiếm thấy trong suốt chiều dài lịch sử mỹ thuật truyền thống thời xưa.
Nghệ thuật điêu khắc phá cách của dân gian ở thế kỷ mười bảy
Một số nhà quan sát nhận định những họa tiết thế tục trên hai sập đá đã phản ánh bối cảnh xã hội có nhiều biến động vào thế kỷ XVII; thời điểm văn hóa làng xã phát triển mạnh mẽ. Thay vì tuân thủ khuôn mẫu khắt khe của quy chuẩn chạm khắc; các nghệ nhân dân gian đã đưa sự bay bổng và tư duy tự do vào trong từng đường nét để làm mới các biểu tượng vốn đã quen thuộc.
Sự tự do và phóng khoáng này thể hiện rõ qua việc đan xen hình ảnh tôm, cá, chuột cùng với hình tượng rồng uy nghiêm. Xung quanh mặt sập đá còn có các đường diềm trũng xuống với ngụ ý giữ lại nước mưa; những chi tiết này biểu trưng cho hình tượng rồng nước; mang theo ước vọng của người dân về những mùa màng bội thu và thời tiết thuận lợi cho nông nghiệp.
Vào những thời điểm sau cơn mưa, mặt sập đá đọng nước thường phản chiếu trực tiếp ánh sáng mặt trời. Theo giới nghiên cứu; hình ảnh con rồng in bóng mây trời trên mặt đá lấp lánh tạo nên sự giao hòa hoàn hảo giữa thế giới con người và tự nhiên; điều này truyền tải thông điệp ngầm gửi gắm khát vọng về một cuộc sống bình yên, no ấm trường tồn.
Theo: Báo Dân trí