Cây trầm hương hơn 500 năm tuổi tại đền Cây Chay, xã Hương Khê, Hà Tĩnh, vừa được công nhận Cây Di sản Việt Nam, mở thêm cơ sở để địa phương bảo vệ nguồn gen quý hiếm này.
- Giám đốc Gia Lai bị bắt vì chiếm đoạt 12 tỷ đồng góp vốn
- Cựu tù nhân ở Nghệ An đào ma túy chôn dưới vườn, nhận án 25 năm
- Bão Narra đứng yên, Quảng Tây sơ tán 54.000 người
Sáng 24/8, UBND xã Hương Khê phối hợp với Hội Bảo vệ Thiên nhiên và Môi trường Việt Nam tổ chức lễ công bố quyết định và đón Bằng công nhận Cây Di sản Việt Nam đối với cây Trầm hương tại Khu di tích Đền Cây Chay – Rôộc Cồn. Cây nằm trong Khu di tích lịch sử cách mạng Rôộc Cồn, cao khoảng 25m, chu vi gốc 2,6m và tán rộng hơn 11m.
Người dân gọi cây là “cây trầm tổ”, bởi đây được xem là cây trầm hương có tuổi đời lâu nhất trên địa bàn tỉnh. Ông Vỹ nói với báo chí: “Cây trầm hương tại đền Cây Chay thuộc nhóm những cây trầm quý hiếm hàng đầu cả nước”.
Từ cây cổ thụ đến giá trị bảo tồn
Đền Cây Chay thuộc Khu di tích lịch sử cách mạng Rôộc Cồn, trước đây nằm tại xóm Bình, xã Phú Phong, huyện Hương Khê cũ, nay thuộc xã Hương Khe. Khu di tích gồm địa điểm Rôộc Cồn và đền Cây Chay, từng là nơi Đảng bộ huyện Hương Khe hoạt động bí mật trong phong trào Xô Viết Nghệ Tĩnh giai đoạn 1930-1931.
Tại đây, tài liệu, truyền đơn từng được cất giữ và nhiều cuộc họp quan trọng được tổ chức. Ngày 20/4/1931, khu vực này diễn ra một cuộc biểu tình lớn, trở thành dấu mốc của phong trào cách mạng địa phương.
Những năm qua, chính quyền huy động nguồn lực xã hội hóa để tu bổ, tôn tạo đền Cây Chay. Nơi đây dần trở thành địa chỉ đỏ phục vụ giáo dục truyền thống cách mạng cho các thế hệ sau.
Theo thông tin của UBND xã Hương Khê, Hội đồng Cây Di sản Việt Nam đã họp, xem xét và thẩm định hồ sơ cây Trầm hương tại Đền Cây Chay ngày 16/9/2025; cây sau đó được công nhận là Cây Di sản Việt Nam. Việc khảo sát dựa trên lời kể của các bậc cao niên cùng những dấu tích thành trầm trên thân cây.
Cây trầm tổ không phải cá thể duy nhất tại Hương Khê được vinh danh. Tháng 9/2025, hai cây trầm hương khác hơn 200 năm tuổi tại đền Khoai Vạc, xã Hương Phố cùng huyện, cũng được công nhận Cây Di sản Việt Nam.
Giá trị của cây cũng đặt ra một yêu cầu khác: bảo vệ phải đi trước nguy cơ khai thác. Trầm hương có giá trị kinh tế đặc biệt, nên những cây cổ thụ như cây trầm tổ luôn có nguy cơ bị xâm hại dù đã được công nhận là di sản.
Ông Nguyễn Kim Bằng, người trực tiếp trông coi và bảo vệ đền Cây Chay, cho biết cây sinh trưởng hoàn toàn tự nhiên và đã tồn tại qua nhiều biến cố: “Trải qua thời kỳ chiến tranh, mưa lớn, nhiều cây khác gãy đổ nhưng cây trầm hương này vẫn đứng sừng sững”.
Để bảo vệ cây, Ban quản lý đền cùng người dân dựng khung sắt, thép gai bao quanh gốc. Cách làm này cho thấy việc giữ một cây trầm quý không thể chỉ dựa vào danh hiệu, mà cần biện pháp bảo vệ cụ thể tại nơi cây tồn tại.
Theo ông Nguyễn Trọng Vỹ, danh hiệu Cây Di sản Việt Nam giúp nâng cao ý thức cộng đồng và tạo cơ sở pháp lý để ngăn chặn hành vi khai thác trái phép. Địa phương cũng đang phát triển việc nhân giống từ hạt cây trầm hương, hướng tới bảo tồn nguồn gen quý hiếm cho các thế hệ sau.
Bùi Hà (tổng hợp)