Kim cương tự nhiên đang đối mặt với cuộc khủng hoảng chưa từng có khi kim cương nhân tạo bùng nổ, kéo giá thị trường xuống mức thấp lịch sử và làm lung lay niềm tin của người tiêu dùng vào giá trị tích lũy của loại đá quý này.
- Bún bò Huế và di sản ẩm thực hội tụ tại lễ hội tháng 7 ở Cố đô
- Người lái máy cày ở Lai Châu tự nguyện mở đường vào tâm lũ quét Mường Than
- Hội An dẫn đầu điểm đến hiếu khách Việt Nam ba năm liên tiếp
Chỉ số Diamond Standard Index đã rơi xuống đáy lịch sử vào tháng 2/2026, giảm 68% so với đỉnh năm 2011. Theo dữ liệu từ De Beers — tập đoàn khai thác và kinh doanh kim cương lớn nhất thế giới — nhu cầu kim cương tự nhiên giảm ba năm liên tiếp từ 2022 đến 2024 và đi ngang trong năm 2025, trong khi kim cương nhân tạo tiếp tục mở rộng thị phần.
Dữ liệu từ Tenoris cho thấy doanh số kim cương nhân tạo cỡ 1,05–1,09 carat tăng 3% trong năm 2025 so với cùng kỳ. Ông Dan Mano — Giám đốc điều hành công ty kiểm định kim cương Rapaport — nhận định thị trường hiện đang bị chia thành hai nửa: nhóm kim cương phổ biến chịu sức ép cạnh tranh lớn từ sản phẩm nhân tạo, còn nhóm kim cương tự nhiên hiếm và kích thước lớn vẫn có khả năng duy trì giá cao.
Phân khúc kim cương tự nhiên 2,5 đến 2,74 carat là nhóm tăng trưởng nhanh nhất trong năm 2025 với doanh số tăng 19%, trong khi các viên dưới 1,99 carat đều ghi nhận mức giảm. Thế nhưng đây là ngoại lệ, không phải xu hướng chung của thị trường.
Sự thay đổi diễn ra rõ rệt nhất ở phân khúc nhẫn đính hôn — vốn là động lực tiêu dùng lớn nhất của ngành. Theo khảo sát của nền tảng tổ chức đám cưới The Knot, kim cương nhân tạo chiếm 61% số nhẫn đính hôn được mua trong năm 2025, tăng 239% so với năm 2020; 85% người tham gia khảo sát cho biết tình hình kinh tế ảnh hưởng trực tiếp đến quyết định chi tiêu cho đám cưới.
Xu hướng kết hôn suy giảm tại nhiều quốc gia càng thu hẹp thêm nhu cầu. Dữ liệu từ Cục Điều tra Dân số Mỹ cho thấy tỷ lệ hộ gia đình là các cặp vợ chồng kết hôn chỉ còn khoảng 47% vào năm 2025, giảm mạnh so với mức 66% của nửa thế kỷ trước.
Chuyên gia phân tích Joshua Freedman của Rapaport không xem đây là chu kỳ suy thoái thông thường. “Tôi nghĩ mọi người đã đi đến kết luận rằng đây không chỉ là một giai đoạn suy thoái theo chu kỳ. Đây là một cuộc khủng hoảng mang tính nền tảng đang diễn ra trong ngành kim cương” — Freedman nhận định.
Khoảng cách lớn nhất giữa kim cương và vàng nằm ở một thực tế đơn giản: vàng không có “vàng nhân tạo”. Vàng có thị trường giao dịch minh bạch toàn cầu, giá quốc tế thống nhất và thanh khoản cao — người nắm giữ có thể quy đổi thành tiền tại hầu hết quốc gia. Kim cương không có điểm tham chiếu giá duy nhất, vì giá trị mỗi viên phụ thuộc vào kích thước, màu sắc, độ tinh khiết, kiểu cắt và nhu cầu thị trường tại từng thời điểm.
Khi công nghệ tạo ra những viên kim cương nhân tạo gần như không thể phân biệt bằng mắt thường nhưng rẻ hơn nhiều lần, yếu tố khan hiếm — nền tảng của giá trị tài sản — bắt đầu sụp đổ. Chuyên gia Paul Zimnisky đúc kết ngắn gọn: “Ngành công nghiệp này đang chịu tác động từ mọi phía.”
Với phần lớn người mua, kim cương vẫn phù hợp hơn với vai trò một món trang sức mang giá trị cảm xúc, còn như một kênh tích lũy tài sản dài hạn, khoảng cách giữa lời hứa và thực tế ngày càng khó lấp đầy.
Bùi Hà (tổng hợp)