Sét hòn: Bí ẩn quả cầu lửa xuất hiện rồi biến mất khiến khoa học đau đầu

Sét hòn là hiện tượng gì, xuất hiện khi nào, ở đâu, vì sao hình thành, có nguy hiểm không và khoa học đã giải thích đến đâu vẫn còn là bí ẩn chưa có lời đáp trọn vẹn.

• Truy nã Hà Danh Nậm cùng đồng phạm trong vụ vận chuyển ma túy
• Cháy nhà Gia Lai – Bốn người một gia đình tử vong trong căn nhà cấp 4
• Quảng Ngãi: Giải cứu đồi mồi quý hiếm mắc ‘lưới ma’ trên biển Lý Sơn

Sét hòn là gì và vì sao từng bị nghi ngờ không tồn tại?

Sét hòn là một hiện tượng khí quyển hiếm gặp, được mô tả dưới dạng một quả cầu ánh sáng xuất hiện bất ngờ trong không khí, thường đi kèm với các cơn giông bão có sấm sét. Trong nhiều thế kỷ, hiện tượng này từng bị nghi ngờ là sản phẩm của trí tưởng tượng hoặc sự hiểu nhầm của con người, bởi tính chất kỳ lạ và khó lý giải của nó. Tuy nhiên, ngày càng nhiều bằng chứng thực tế đã xác nhận sét hòn là hiện tượng có thật, dù cực kỳ hiếm gặp và khó quan sát.

Thông thường, sét hòn xuất hiện trong điều kiện thời tiết có giông mạnh, nhưng cũng có những trường hợp được ghi nhận khi trời quang hoặc sau khi cơn bão đã đi qua. Điều này khiến các nhà khoa học cho rằng cơ chế hình thành của sét hòn không hoàn toàn phụ thuộc vào tia sét thông thường, mà có thể liên quan đến các yếu tố phức tạp khác trong khí quyển.

Về hình dạng, sét hòn thường có dạng cầu gần tròn, với kích thước dao động từ khoảng 5 đến 25 cm. Màu sắc của chúng rất đa dạng, bao gồm đỏ, cam, vàng, trắng, xanh lam hoặc tím. Ánh sáng phát ra không chớp nháy mà duy trì ổn định, đôi khi có thể thay đổi màu sắc trong suốt thời gian tồn tại.

Một trong những đặc điểm khiến sét hòn trở nên khó hiểu là khả năng đi xuyên qua các vật liệu như kính hoặc tường mà không gây hư hại rõ ràng. Ngoài ra, khi biến mất, chúng có thể phát ra tiếng nổ nhỏ hoặc tan biến trong im lặng, để lại mùi đặc trưng giống ozone hoặc lưu huỳnh cháy. Chính những yếu tố này khiến sét hòn trở thành một trong những hiện tượng tự nhiên bí ẩn nhất cho đến nay.

Những câu chuyện thực tế cho thấy mức độ nguy hiểm khó lường

Các câu chuyện về sét hòn không chỉ dừng lại ở việc quan sát mà còn gắn liền với những tình huống nguy hiểm và khó lý giải. Một nhân chứng từng kể rằng trong một cơn giông dữ dội, ông nhìn thấy một quả cầu lửa màu đỏ từ trên trời lao xuống, xuyên qua không khí và đâm vào ngôi nhà của mình. Quả cầu này đã làm cháy khung cửa sổ, cắt đứt dây điện thoại trước khi rơi vào bể nước.

Điều đáng kinh ngạc là chỉ vài phút sau, nước trong bể bắt đầu sôi lên như bị đun nóng, nhưng khi kiểm tra, không ai tìm thấy bất kỳ dấu vết nào của quả cầu lửa. Hiện tượng này khiến nhiều người tin rằng sét hòn có thể mang theo nguồn năng lượng đặc biệt mà khoa học chưa hiểu rõ.

Một trường hợp khác ghi nhận một quả cầu ánh sáng nhỏ màu vàng xuất hiện ngay bên ngoài cửa sổ. Nó xuyên qua tấm rèm mà không làm rách hay cháy, sau đó bay vòng quanh chân của người trong phòng rồi biến mất. Sự im lặng và chuyển động mượt mà của nó khiến người chứng kiến cảm thấy vừa tò mò vừa sợ hãi.

Đáng chú ý, nhiều báo cáo cho thấy sét hòn có thể gây thiệt hại lớn cho động vật. Trong một sự việc, hai cậu bé trú mưa trong chuồng bò đã chứng kiến một quả cầu lửa nhảy từ cây xuống đất rồi lăn vào chuồng. Khi bị tác động, nó phát nổ mạnh, khiến phần lớn đàn bò chết, trong khi hai cậu bé lại không bị thương nặng. Điều này cho thấy mức độ nguy hiểm của sét hòn là rất khó lường.

Đặc điểm chuyển động và những “hành vi” khó giải thích

Sét hòn không chỉ gây chú ý bởi hình dạng mà còn bởi cách nó di chuyển và tương tác với môi trường. Không giống như tia sét thông thường luôn đi theo đường dẫn điện, sét hòn có thể bay lơ lửng trong không khí, di chuyển chậm theo phương ngang với tốc độ chỉ vài mét mỗi giây. Chúng có thể dừng lại giữa không trung, đổi hướng bất ngờ hoặc bay vòng quanh các vật thể.

Nhiều nhân chứng cho biết sét hòn dường như có “hành vi” giống sinh vật sống. Chúng có thể bay quanh một căn phòng, tiến lại gần con người hoặc treo lơ lửng gần các đồ vật như thể đang quan sát. Điều này khiến hiện tượng trở nên khó lý giải hơn, bởi nó không tuân theo quy luật của các hiện tượng điện thông thường.

Một điểm đặc biệt khác là sét hòn không bị hút mạnh bởi kim loại hoặc nước. Thay vào đó, chúng có thể đi xuyên qua các vật liệu cách điện như kính hoặc composite mà không gây hư hại rõ ràng. Một số báo cáo còn ghi nhận hiện tượng sét hòn tự xoay khi di chuyển hoặc “nhảy” qua các vật thể cứng.

Thời gian tồn tại của sét hòn thường rất ngắn, phổ biến dưới 5 giây, nhưng cũng có trường hợp kéo dài hơn một phút. Khi biến mất, chúng có thể phát nổ hoặc tan biến một cách im lặng, để lại âm thanh như tiếng huýt gió và mùi đặc trưng giống ozone hoặc oxit nitric.

Những giả thuyết khoa học và bí ẩn chưa có lời giải cuối cùng

Trong nhiều năm qua, các nhà khoa học đã đưa ra nhiều giả thuyết nhằm giải thích hiện tượng sét hòn, nhưng đến nay vẫn chưa có một kết luận thống nhất. Một trong những giả thuyết phổ biến cho rằng sét hòn hình thành từ silica trong đất. Khi sét đánh xuống khu vực giàu silica, nhiệt độ cao làm bay hơi vật chất này, tạo ra các hạt nano mang điện tích, sau đó kết hợp lại thành một cấu trúc phát sáng.

Năm 2007, một nhóm nghiên cứu tại Brazil đã thực hiện thí nghiệm bằng cách sử dụng điện để làm bay hơi silicon. Kết quả tạo ra các quả cầu phát sáng nhỏ, tồn tại trong vài giây và có màu sắc tương tự sét hòn tự nhiên. Đây được xem là một bước tiến quan trọng trong việc tái tạo hiện tượng này trong phòng thí nghiệm.

Ngoài ra, một giả thuyết khác cho rằng sét hòn là dạng plasma được giữ ổn định bởi năng lượng vi sóng hình thành trong quá trình sét đánh. Điều này có thể giải thích khả năng tồn tại lâu hơn và chuyển động tự do của chúng trong không khí.

Năm 2012, các nhà khoa học tại Trung Quốc đã ghi lại được hình ảnh sét hòn bằng camera tốc độ cao từ khoảng cách xa. Quả cầu ánh sáng này cho thấy sự thay đổi màu sắc rõ rệt trước khi biến mất, cung cấp thêm dữ liệu quan trọng cho việc nghiên cứu.

Mặc dù đã có nhiều tiến bộ, sét hòn vẫn là hiện tượng hiếm và khó dự đoán, khiến việc nghiên cứu gặp nhiều hạn chế. Cho đến nay, nó vẫn được xem là một trong những bí ẩn lớn của tự nhiên, tiếp tục thách thức hiểu biết của con người và thúc đẩy các nghiên cứu trong tương lai.

Theo: Tân Thế Kỷ